Nowotwory kobiet w ciąży

Ogólny wzrost liczby zachorowań na nowotwory i coraz późniejszy wiek kobiet, które rodzą pierwszy raz sprawia, że liczba ciężarnych chorujących onkologicznie wzrasta.

Rak w czasie ciąży

Wciąż bardzo mało jest aktualnych i obszernych opracowań oraz badań dotyczących nowotworów u kobiet ciężarnych. Wynika to głównie z przyczyny ich rzadkiego występowania w tym okresie. Stanowią 0,05–0,1% wszystkich nowotworów. Znacznie częściej u ciężarnych występują łagodne zmiany rozrostowe. W jednej na 1000–1500 ciąż pojawiają się powikłania związane z obecnością nowotworu u matki. Istnieje wiele kontrowersji towarzyszących od lat podobnym przypadkom. Dotyczą one głównie: wpływu ciąży na postęp choroby i rokowanie, wpływu choroby na sam płód a także wpływu leczenia na matkę i płód. Istotna jest też kwestia czasu rozpoczęcia leczenia a niekiedy konieczności przedwczesnego jego zakończenia. Najczęstsze nowotwory w takich przypadkach to nowotwory piersi, szyjki macicy, tarczycy, jajnika, krwi a także czerniak.

Diagnozowanie

Bezpiecznie można zbadać stężenia markerów nowotworowych, a dokładnie CA 125, AFP, beta-hCG. Niestety, są ograniczenia w diagnostyce za pomocą rentgena czy tomografii komputerowej, gdyż wiążą się z ryzykiem uszkodzenia płodu. Tomografię oraz badanie rentgenowskie z użyciem jak najmniejszej dawki radów, wykonuje się jedynie w przypadku absolutnej konieczności, po wcześniejszym poinformowaniu ciężarnej o wszelkich możliwych konsekwencjach. Nie ma przeciwwskazań do wykonywania badań ultrasonograficznych. Mogą być wielokrotnie powtarzane bez istotnie negatywnego wpływu na płód. Najbardziej istotnym dla rozwoju i jednocześnie najbardziej niebezpiecznym okresem ciąży jest pierwszy trymestr (3 miesiące- do 12 tygodnia ciąży), wtedy ogranicza się stosowanie wszelakich szkodliwych metod diagnostycznych.

Leczenie

Postępowanie w każdym przypadku jest różne i dostosowane do konkretej sytuacji. Zależy od lokalizacji, rodzaju nowotworu, a także zaawansowania ciąży. Im bardziej rozwinięta ciąża i bliżej okresu rozwiązania, podejmuje się w większości przypadków decyzję o przeczekaniu i rozpoczęciu leczenia dopiero po porodzie. We wczesnej ciąży, w pierwszym trymestrze nie podejmuje się leczenia chemicznego, aby nie uszkodzić płodu. Wszystkie nowotwory zlokalizowane poza układem rozrodczym usuwa się chirurgicznie.  Z reguły unika się leczenia radioterapeutycznego, gdyż jest szkodliwe dla rozwijającego się dziecka. Natomiast w drugim i na początku trzeciego trymestru stosuje się chemioterapię.

Rokowanie

Tak jak nie można powiedzieć jednoznacznie, czy ciąża sprzyja uaktywnieniu się komórek nowotworowych, tak również nie można stwierdzić jednoznacznie, że nowotwór dla kobiety ciężarnej wiąże się z wyrokiem. Jak w przypadku każdego nowotworu czynnikiem obniżającym skuteczność leczenia jest zbyt późne wykrycie. Z nielicznych badań, które zostały przeprowadzone, nie można potwierdzić mniejszej przeżywalności kobiet, które zachorowały onkologicznie w czasie ciąży. W Polsce takie badania nie były prowadzone na większą skalę, dlatego nie ma jednoznacznej opinii w tym temacie. Jedno jest pewne – coraz więcej odnotowuje się przypadków, w których nowotwór nie wiąże się z przerwaniem ciąży.