Skutki uboczne chemioterapii

Chemioterapia to systemowe leczenie nowotworów, czyli takie, które działa na cały organizm Jest jedną z skuteczniejszych metod w walce z komórkami nowotworowymi. Wyleczenie raka możliwe jest po zastosowaniu leków cytostatycznych, które mają niszczyć chore komórki.

Skutki uboczne chemioterapii

Chemioterapia to systemowe leczenie nowotworów, czyli takie, które działa na cały organizm Jest jedną  z skuteczniejszych metod w walce z komórkami nowotworowymi. Wyleczenie raka możliwe jest po zastosowaniu leków cytostatycznych, które mają niszczyć komórki ulegające szybkim podziałom - takimi są komórki nowotworowe. Niestety leki używane w trakcie chemioterapii powodują, że - wprawdzie w mniejszym stopniu- zniszczeniu ulegają również prawidłowe tkanki naszego organizmu. Większość leków przeciwnowotworowych podawana jest dożylnie, ale podaje się je również doustnie lub do jam ciała.
Skutki uboczne chemioterapii mogą być różne w zależności od rodzaju przyjmowanych leków i ich wpływu na poszczególne narządy, a także od indywidualnych predyspozycji organizmu chorego.

Są to m.in.:

  • wypadanie włosów – można utracić je całkowicie, częściowo, a mogą stawać się cieńsze. Warto pamiętać, że ten efekt uboczny jest tymczasowy. Po zakończeniu terapii włosy zazwyczaj wracają do swojego dawnego wyglądu;
  • problemy z jamą ustną, dziąsłami i gardłem – mogą wystąpić zaczerwienienia błony śluzowej, podrażnienia, infekcje jamy ustnej i gardła spowodowane przez wirusy i grzyby. By ograniczyć ryzyko infekcji lekarz może zalecić wizytę u stomatologa;
  • mdłości lub wymioty – mdłości mogą występować już pierwszego dnia po chemioterapii, ale nie jest to zasadą. Lekarz prowadzący może przepisać leki zapobiegające nudnościom.
    W większości przypadków mogą częściowo lub całkowicie zapobiec tym skutkom ubocznym;
  • biegunka – jeśli chemioterapia podrażni komórki w jelicie, może to doprowadzić do biegunki. Jeżeli biegunka występuje dłużej niż 24 godziny lub towarzyszy jej ból lub skurcze, należy zgłosić to lekarzowi; pamiętać należy o zapobieganiu odwodnienia poprzez przyjmowanie większej ilości płynów;
  • zaparcia - wywołane lekami, bądź niedostateczną ilością składników odżywczych; jeśli dolegliwość trwa dłużej niż 2 dni, warto zgłosić to lekarzowi, który przepisze odpowiednie leki;
  • zaburzenia układu moczowego – niektóre cytostatyki mogą podrażnić pęcherz moczowy lub mogą tymczasowo lub na stałe uszkodzić nerki, należy zawiadomić lekarza, jeśli wystąpią objawy wskazujące na problemy: ból lub uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu, częste oddawanie moczu, uczucie parcia na pęcherz, czerwony lub krwisty mocz, gorączka i dreszcze;
  • zmęczenie – chemioterapia może ograniczyć zdolności szpiku kostnego do produkcji czerwonych krwinek i wywołać anemię, przejawia się to w: poczuciu słabości i zmęczenia, zawroty głowy, zimne poty czy brak powietrza;
  • zmiany w smaku – zazwyczaj to objawy tymczasowe i mijają po zakończeniu leczenia;
  • zaburzenia układu rozrodczego i libido - potrzeby seksualne różnią się w zależności od człowieka; niektórzy odczuwają większą bliskość z partnerami niż przedtem, a także zwiększoną aktywność seksualną, inni odczuwają niewielką lub nie odczuwają żadnej zmiany w swoim pożądaniu lub poziomie potrzeb seksualnych;
  • objawy podobne do grypy – bóle mięsni, głowy, zmęczenie, lekka gorączka, dreszcze;
  • niedokrwistość – leki stosowane w chemioterapii mogą wpłynąć na zdolność szpiku kostnego do wytwarzania płytek - komórek krwi, które zatrzymują krwawienie poprzez krzepnięcie krwi; anemia powoduje uczucie zmęczenia u chorych poddawanych terapii;
  • neutropenia – zahamowanie funkcji szpiku kostnego,który wpływa na neutrofile – podstawowy rodzaj komórek białych krwi, odgrywających ważną rolę w zwalczaniu infekcji. Ich mała liczba może spowodować rozwój poważnej lub nawet śmiertelnej choroby. Infekcja może objawić się wysoką gorączką, wysypką, biegunką, zaczerwienieniem, swędzeniem lub bólem w okolicach rany;
  • trombocytopenia (małopłytkowość) – zahamowanie funkcji szpiku kostnego obniża liczbę płytek krwi. Trombocyty są odpowiedzialne za proces krzepnięcia krwi. Jeśli ich liczba jest zbyt niska, może dojść do powolnego siniaczenia lub powodować przedłużone lub nadmierne krwawienie z ran, z nosa, z dziąseł, czy krwawienie bez zranienia;
  • mielosupresja (zmniejszenie liczby komórek szpiku kostnego) – chemioterapia czasowo wpływa na możliwość wytwarzania odpowiedniej ilości komórek krwi przez szpik;
  • inne: mrowienie w palcach rąk i nóg, bezpłodność, wysypki skórne, utraty równowagi, które mijają po zakończeniu terapii.

Niektóre powikłania mijają szybko i nie uszkadzają trwale organizmu, a niektóre jednak mogą stanowić zagrożenie życia (np. gorączka neutropeniczna). Na szczęście wiele dolegliwości można kontrolować i uśmierzać gamą odpowiednich leków – zabezpieczają one przed skutkami ubocznymi chemioterapii.

Czy skutki uboczne wystąpią u każdego?

Nie ma takiej zasady. U niektórych osób występuje tylko kilka z nich, u niektórych żadne. Poza tym, natężenie skutków ubocznych różni się w zależności od osoby. To czy skutki uboczne wystąpią w danym przypadku i w jakim nasileniu, zależy od rodzaju i dawki chemioterapii, a także reakcji organizmu. Warto poradzić się lekarza lub pielęgniarki, które skutki uboczne mogą wystąpić w Państwa przypadku, jak długo mogą trwać, w jakim nasileniu i kiedy należy szukać opieki medycznej.